Апатит чулуу нь фосфат эрдсийн бүлэгт хамаарах, химийн найрлагаараа кальцийн фосфат агуулдаг эрдэс юм. Түүний нэр нь Apatite бөгөөд Грекийн apatao ("хуурах", "төөрөгдүүлэх") гэсэн үгнээс гаралтай. Учир нь апатитыг бусад үнэт чулуунуудтай андуурах нь элбэг байдаг.

Үндсэн шинж чанар

• Химийн томъёо: Ca₅(PO₄)₃(F,Cl,OH)
• Өнгө: Ногоон, цэнхэр, шар, ягаан, нил ягаан, хүрэн, өнгөгүй зэрэг олон янз.
• Хатуулаг: 5 (Mohs scale-ийн дагуу)
• Гялбаа: Шилэн гялбаатай.
• Тунгалаг байдал: Тунгалаг эсвэл хагас тунгалаг.

Үүсэл

Апатит нь:

• Магмын чулуулгийн найрлагад,
• Хувирмал чулуулгад,
• Тунамал ордуудад өргөн тархсан байдаг.

Мөн хүн, амьтны яс болон шүдний үндсэн эрдэс болох гидроксиапатитын хэлбэрээр биологийн чухал үүрэгтэй.

Ашиглалт

1. Бордооны үйлдвэрлэл
   • Фосфорын гол эх үүсвэр учраас фосфат бордоо үйлдвэрлэхэд өргөн ашиглана.
2. Үнэт чулуу
   • Өнгөлж боловсруулсан тунгалаг апатитыг гоёл чимэглэлд хэрэглэдэг.
3. Шинжлэх ухаан
   • Геологийн нас тогтоох судалгаанд ашигладаг.

Монгол дахь апатит

Mongolia-д фосфат агуулсан зарим орд илэрсэн боловч дэлхийн томоохон апатитын ордуудтай харьцуулахад харьцангуй бага хэмжээнд судлагдсан байдаг.

Сонирхолтой баримт

• Хүний шүдний паалангийн гол бүрэлдэхүүн нь гидроксиапатит юм.
• Неон цэнхэр өнгийн апатитууд нь эрдэнийн чулуун зах зээл дээр өндөр үнэлэгддэг.
• Апатит нь харьцангуй зөөлөн тул өдөр тутмын хэрэглээний бөгж зэрэгт төдийлөн тохиромжгүй.